เศรษฐกิจสร้างสรรค์ คืออะไร สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน) ระบุนิยามคำว่า “เศรษฐกิจสร้างสรรค์ (Creative Economy)” ตามพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน) พ.ศ. 2561 คือ การพัฒนาระบบเศรษฐกิจโดยใช้ความคิดสร้างสรรค์บนฐานขององค์ความรู้ ทรัพย์สินทางปัญญา และการศึกษาวิจัยซึ่งเชื่อมโยงกับวัฒนธรรม พื้นฐานทางประวัติศาสตร์การสั่งสมความรู้ของสังคม เทคโนโลยีและนวัตกรรม เพื่อใช้ในการพัฒนาธุรกิจ การผลิตสินค้าและบริการในรูปแบบใหม่ซึ่งสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจหรือคุณค่าทางสังคมอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ของประเทศไทย ประกอบด้วย 15 สาขา โดยจำแนกออกเป็น– กลุ่มรากฐานทางวัฒนธรรมสร้างสรรค์ (Creative Originals) ได้แก่ 1) งานฝีมือและหัตถกรรม 2) ดนตรี 3) ศิลปะการแสดง 4) ทัศนศิลป์– กลุ่มคอนเทนต์และสื่อสร้างสรรค์ (Creative Content/Media) ได้แก่ 5) ภาพยนตร์ 6) การแพร่ภาพและกระจายเสียง 7) การพิมพ์ 8) ซอฟต์แวร์– กลุ่มบริการสร้างสรรค์ (Creative Services) ได้แก่ 9) การโฆษณา 10) การออกแบบ 11) การให้บริการด้านสถาปัตยกรรม– กลุ่มสินค้าสร้างสรรค์ (Creative Goods/Products) ได้แก่ 12) แฟชั่น– กลุ่มอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้อง (Related Industries) 13) อาหารไทย 14) การแพทย์แผนไทย 15) การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม:ส่อง 3 เทรนด์หนุนเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ปฏิเสธไม่ได้ว่าธุรกิจอุตสาหกรรมมีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม ยิ่งยุคนี้เป็นยุคของการใส่ความคิดสร้างสรรค์ เพื่อสร้างความแตกต่าง ความหลากหลาย คุณสมบัติที่ยอดเยี่ยม และความทันสมัยเหนือคู่แข่ง ก็สามารถตอบโจทย์ผู้บริโภค เศรษฐกิจสร้างสรรค์ ตลอดจนการจ้างแรงงานสร้างสรรค์ที่ต้องเติบโตไปพร้อมกัน ทั้งนี้ หากธุรกิจอุตสาหกรรมสามารถเชื่อมโยงกับความคิดสร้างสรรค์ได้ก็จะช่วยขับเคลื่อนให้กลไกของเศรษฐกิจสร้างสรรค์นั้นพัฒนาและยั่งยืนขึ้นอีก โดยในบทความนี้ขอเสนอ 3 เรื่องสำคัญที่คาดว่าจะเป็นเทรนด์ที่น่าจับตามองในอนาคตอันใกล้นี้และรองรับเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ได้แก่ เทคโนโลยีดิจิทัล สังคมคาร์บอนต่ำ และสังคมสูงวัยเทคโนโลยีดิจิทัล (Digital Technology) ในยุคที่เทคโนโลยีดิจิทัลก้าวหน้าและพัฒนาไวยิ่งกว่าปรอท แทรกซึมไปทุกธุรกิจอุตสาหกรรม และกำลังเป็นที่ต้องการของตลาดแรงงานอย่างมาก ที่สำคัญผู้ที่ประกอบสายอาชีพไม่เสี่ยงตกงานด้วย เพราะเป็นสายงานเฉพาะทาง อย่างไรก็ตาม เทคโนโลยีดิจิทัลจะเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญให้เกิดการพัฒนากระบวนการและสินค้า เช่น การทำตลาดออนไลน์ การบริหารจัดการร้านอาหาร การใช้เทคโนโลยีบลอกเชน การพัฒนาแอปพลิเคชันที่ใช้ AI เป็นต้น ซึ่งปัจจุบันมีธุรกิจอุตสาหกรรมจำนวนไม่น้อยที่หันมาให้ความสำคัญและมองเห็นโอกาสการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล ดังนั้น แรงงานที่มีทักษะความสามารถด้านดิจิทัลซึ่งเป็นลักษณะทางเทคนิคอย่างเดียวคงไม่พอ ต้องมีความคิดสร้างสรรค์ร่วมด้วย ธุรกิจอุตสาหกรรมถึงจะไปต่อได้อย่างยั่งยืน ในมุมมองวิจัยของธนาคารกรุงศรี ได้เปิดเผยแนวโน้มธุรกิจบริการดิจิทัลและซอฟต์แวร์ ปี 2566-2568 ว่า ในช่วงปี 2566-2568 ธุรกิจนี้มีศักยภาพในการเติบโตของรายได้อย่างต่อเนื่องในทุกกลุ่มธุรกิจย่อย โดยเฉพาะธุรกิจบริการดิจิทัลที่จะเป็นแรงขับเคลื่อนหลักในการเติบโตของผลประกอบการ โดยรายได้ของธุรกิจบริการดิจิทัลและซอฟต์แวร์โดยรวม คาดว่าจะเติบโตต่อเนื่องในอัตราเฉลี่ย 19.0-20.0 % แบ่งออกเป็น 1) บริการดิจิทัล รายได้มีแนวโน้มเติบโตเฉลี่ย 22.0-23.0 % 2) ซอฟต์แวร์และบริการซอฟต์แวร์ รายได้มีแนวโน้มขยายตัว 11.0-12.0 % และ 3) ดิจิทัลคอนเทนต์ รายได้มีแนวโน้มเติบโตดีขึ้น 13.0-14.0 %สังคมคาร์บอนต่ำ (Low Carbon Society) “สังคมคาร์บอนต่ำ” เป็นคำที่ได้ยินบ่อยมากขึ้น ตราบใดที่ยังไม่สามารถควบคุมอุณหภูมิของโลกไม่ให้สูงเกิน 1.5 องศาเซลเซียส แต่การจะไปสู่สังคมคาร์บอนต่ำได้นั้นทุกภาคส่วนต้องเร่งปรับตัว ตื่นตัว และปรับเปลี่ยนพฤติกรรมใหม่ ทั้งนี้ ในมุมของภาคธุรกิจอุตสาหกรรมเป็นได้ทั้งโอกาสและแรงกดดันที่ต้องผลิตสินค้า และบริการที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม เพื่อตอบโจทย์ผู้บริโภคยุคใหม่ที่ใส่ใจสิ่งแวดล้อม เช่น สินค้าที่ใช้วัตถุดิบย่อยสลายง่ายและกลับมาใช้ซ้ำได้ บรรจุภัณฑ์ดีไซน์ทันสมัยดูรักษ์โลก สินค้าติดฉลากคาร์บอนที่แสดงข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจกหรือคาร์บอนฟุตพริ้นท์ เป็นต้น นอกจากนี้ การประชุมว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศแห่งสหประชาชาติ ครั้งที่ 28 (Conference of the Parties: COP 28) ระหว่างวันที่ 30 พฤศจิกายน – 12 ธันวาคม 2566 นี้ หนึ่งในเป้าหมายของการประชุม คือ การลดผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ เพื่อให้อุณหภูมิโลกไม่ให้เพิ่มมากกว่า 1.5 องศาเซลเซียส ประกอบกับเทรนด์เทคโนโลยีเพื่อสิ่งแวดล้อมหรือเทคโนโลยีสีเขียว (Green Technology) ยิ่งจะเป็นตัวแปรสำคัญในการปรับตัวและผลักดันการลงทุนของภาคธุรกิจอุตสาหกรรม ซึ่งต่อไปนักลงทุนจะให้ความสำคัญกับการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero) และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) มากขึ้นสังคมสูงวัย (Aging society)ในแต่ละปีมีจำนวนผู้สูงวัยที่อายุ 60 ปีขึ้นไปเพิ่มมากขึ้น ส่งผลกระทบกับสังคม นโยบายเศรษฐกิจ และขีดความสามารถในการแข่งขัน ทั้งนี้ ข้อมูลจากสำนักงานสถิติแห่งชาติ มีการคาดการณ์ว่าในปี 2574 ประเทศไทยจะเข้าสู่ “สังคมสูงวัยระดับสุดยอด” (Super-Aged Society) เมื่อประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไป จะมีสัดส่วนสูงถึง 28 % ของประชากรทั้งหมด ซึ่งผู้สูงวัยจำเป็นต้องได้รับการดูแลสุขภาพทั้งกายและการกินอยู่ รวมถึงการปรับสภาพแวดล้อมและที่พักอาศัยประเด็นน่าสนใจคือ การเตรียมรับมือสังคมสูงวัย (ผู้ที่มีอายุ 50-59 ปี) จะเตรียมความพร้อมให้กับตนเองก่อนเป็นผู้สูงวัยในอนาคตได้อย่างไร เพื่อให้เป็นประชากรที่มีคุณภาพของประเทศและไม่เป็นภาระลูกหลานอีกประเด็นหนึ่งที่น่าสนใจซึ่งถือเป็นความท้าทายและโอกาสในการรับมือเพื่อจะตอบโจทย์ รวมถึงจะเปลี่ยนโลกของสังคมสูงวัยอย่างไร เช่น อาหารทางการแพทย์ของผู้สูงวัย (Medical Foods) ซึ่งเป็นเทรนด์ธุรกิจแห่งอนาคต โรงพยาบาลหรือธุรกิจดูแลผู้สูงวัย การนำนวัตกรรมมาใช้กับผู้สูงวัยในยุคดิจิทัล เช่น อุปกรณ์ดิจิทัล* พบว่า 37.9 % ไม่รู้วิธีการใช้งานหรือไม่เข้าใจเมนูคำสั่งที่เป็นภาษาอังกฤษ 43.0 % ผู้สูงวัยที่เคยประสบภัยในการใช้อุปกรณ์ดิจิทัล เป็นต้น (* ที่มา : สารสถิติ สำนักงานสถิติแห่งชาติ ประจำเดือนตุลาคม-ธันวาคม 2566)——————— การมุ่งเน้นให้เกิดการสร้างมูลค่าเพื่อพัฒนาเศรษฐกิจไทยจากแนวความคิดหรือปัจจัยการผลิตในรูปแบบเดิม ๆ อาจจะไม่ตอบโจทย์เสมอไปสำหรับเศรษฐกิจยุคใหม่ การสร้างมูลค่าเศรษฐกิจโดยใส่ความคิดสร้างสรรค์จะเป็นอีกแนวทางใหม่ที่ช่วยให้เศรษฐกิจเติบโต เช่นเดียวกับประเทศที่พัฒนาแล้วได้นำเศรษฐกิจสร้างสรรค์บรรจุเป็นแผนนโยบายหลักสำคัญของประเทศ ส่วนประเทศไทยคำนี้อาจจะไม่โด่งดังเท่า Soft Power ในขณะนี้ ทั้งนี้ เศรษฐกิจสร้างสรรค์จะจับต้องได้ก็ต่อเมื่อได้รับการผลักดันบทบาทอย่างจริงจังและชัดเจนควบคู่กับการยกระดับแรงงานสร้างสรรค์ซึ่งเป็นกำลังสำคัญในการสร้างมูลค่าให้เพิ่มมากขึ้น
What is the Creative Economy? The Creative Economy Promotion Office (Public Organization) defines "Creative Economy" as per the Royal Decree establishing the Creative Economy Promotion Office (Public Organization) in 2018, which refers to the development of an economic system utilizing creativity based on knowledge, intellectual property, and research, which is linked with culture, the historical foundation of knowledge accumulation in society, technology, and innovation, to be used in business development, producing new goods and services that create added economic value or social value. Thailand's creative industries consist of 15 sectors, classified as follows: – Creative Originals, which include 1) crafts and handicrafts 2) music 3) performing arts 4) visual arts – Creative Content/Media, which include 5) film 6) broadcasting 7) printing 8) software – Creative Services, which include 9) advertising 10) design 11) architectural services – Creative Goods/Products, which include 12) fashion – Related Industries, which include 13) Thai food 14) traditional medicine 15) cultural tourism: Highlighting 3 trends supporting the creative economy, it is undeniable that industrial businesses play an important role in the development of the economy, society, and environment. This era is characterized by infusing creativity to create differentiation, diversity, excellence, and modernity beyond competitors, which can meet the needs of consumers and the creative economy, as well as the growth of creative labor that must evolve together. Therefore, if industrial businesses can connect with creativity, it will further drive the mechanisms of the creative economy to develop and become sustainable. In this article, we present 3 key issues anticipated to be trends worth watching in the near future that support the creative economy, including digital technology, low carbon society, and aging society. Digital Technology: In an era where digital technology advances and develops faster than expected, permeating every industrial business and experiencing high demand in the labor market, it is essential for professionals in the field to avoid job loss, as this is a specialized area. However, digital technology will be a crucial turning point for the development of processes and products, such as online marketing, restaurant management, blockchain technology, and developing applications utilizing AI, among others. Currently, there are numerous industrial businesses that are prioritizing and recognizing the opportunities in using digital technology. Thus, labor with digital skills, which is merely a technical attribute, may not suffice; creativity is also necessary for industrial businesses to achieve sustainable growth. According to research from Krungsri Bank, the trends in digital service and software businesses from 2023 to 2025 indicate that during this period, this sector has potential for continuous revenue growth across all sub-businesses, particularly in digital service businesses that will be the main driver for profit growth. The revenue from digital service and software businesses is expected to grow continuously at an average rate of 19.0-20.0%, divided into 1) digital services, with revenue expected to grow at an average rate of 22.0-23.0% 2) software and software services, with revenue expected to expand by 11.0-12.0%, and 3) digital content, with revenue expected to grow by 13.0-14.0%. Low Carbon Society: "Low Carbon Society" is a term that has been increasingly heard as long as we cannot control global temperatures from rising above 1.5 degrees Celsius. To transition to a low carbon society, all sectors must swiftly adapt, awaken, and change behaviors. In terms of the industrial business sector, it presents both opportunities and pressures to produce environmentally friendly goods and services, responding to the demands of the new environmentally conscious consumer, such as products utilizing biodegradable materials and recyclable packaging with contemporary designs, and carbon-labeled products displaying greenhouse gas emission or carbon footprint information. Moreover, the 28th United Nations Climate Change Conference (Conference of the Parties: COP 28) from November 30 to December 12, 2023, has one of its objectives to reduce the impact of climate change to keep global temperatures from rising more than 1.5 degrees Celsius. Coupled with the trend of environmentally-friendly technologies or green technology, it will be a significant variable in adapting and promoting investments in the industrial business sector. Investors will increasingly prioritize reducing net greenhouse gas emissions to zero (Net Zero) and addressing climate change. Aging Society: Each year, the number of elderly individuals aged 60 and over is increasing, impacting society, economic policies, and competitive capabilities. According to the National Statistical Office, it is projected that by 2031, Thailand will enter a “super-aged society” when the population aged 60 and over will account for as much as 28% of the total population. The elderly require health care and dietary considerations, as well as adjustments to their environment and living conditions. An interesting issue is how to prepare for the aging society (those aged 50-59) to equip themselves before becoming elderly in the future, allowing them to be a valuable resource for the country and not a burden on their children. Another interesting point, which poses both challenges and opportunities for adapting to address these issues and transform the aging society, includes medical foods for the elderly, which is a future business trend, hospitals or elderly care businesses, and the application of innovations for the elderly in the digital age, such as digital devices. It was found that 37.9% of the elderly do not know how to operate or understand English menu commands, and 43.0% of the elderly who have encountered difficulties in using digital devices (Source: Statistics Bulletin, National Statistical Office, October-December 2023).
——————— Focusing on creating value to develop the Thai economy from traditional concepts or production factors may not always meet the demands of the new economy. Creating economic value by infusing creativity will be another new approach to drive growth, akin to how developed countries have incorporated creative economies into crucial national policy plans. In Thailand, this term may not yet be as prominent as Soft Power at this time. Nevertheless, the creative economy will only be tangible when it receives a serious and clear push alongside elevating creative labor, which is fundamental in creating increased value.
